Osita Agwuna

Éwn malábó:More footnotes needed

Ó'hîlá-nwu

Î chane efu ọdọ 1947,ẹgbe ku ma dọ Zikist movement l’ẹfọ ad’ọwọ nọ Raji Abdallah kpai igbele ekeji nwọ k’ọla rọ mudị Agwuna, ma d’ọwọ mọ kpai ọna uchegbe ọkpẹẹ ku ma dọ positive action k’i d’ukpahiu nwọ nwọ kọchị t’ọna ku ma civil disobedience "Ki uche kpai ukolo ku ma n'eke j'ane ma kpa d'olo, n'enwu ku ma m'oné kpai ane ma l'ola che"Éwn malábó:Sfn "Enwu méjì kí mé kpatakpa jé k'ẹ́ra d'éfu áyí/ólá má lé: éla ku má gba olá abakpa d'ọwọ unyí ọla ábá kẹ́kẹ́ d'éfu ile Bristol Hotel, kpaí ẹkpa ku má kpa ábó úkọlọ Naijiria ku má gba ọwọ kpa l'úkọlọ á. Burutu.Éwn malábó:Sfn efu ọdọ In 1948, "Ẹgbẹ́ ábó óbá kí má dọ̀ kpa l'úkọlọ Zikist Movement ó má tàkádá kí má dọ̀ 'A Call for Revolution' (kí rín jẹ́ k'ẹ́ra d'éfu ólá n'ágí jà kpaí k'ábó anẹ́ gba ọwọ́ kpa kw'ẹ́fú mọ̀ mọ̀ n'éwú kí m'ọ́nẹ́ gọ̀mẹ́tí ẹ́wọ́ unyí óbá kálá chẹ), kí má kọ̀ d'ẹ́fu ọ̀nọ̀ kí mọ́nẹ́ á k'ẹ́ra d'olá kpaí kí má d'ọwọ́ kpa kw'ẹ́fú ágí jà unyí óbá kálá kí d'anẹ́ málẹ .Éwn malábó:Sfn î chá kukola ọjọ kî'ochu ẹ́kègwa nolu ógwu nyọ mẹ́biba , ọdọ 27, 1948, "Agwuna gwa káká kí anẹ́ lé chẹ́ anẹ́ kí ábó úkpọ́lọ̀/dôká gba ọwọ́ kpa d'ọwọ́ , kpaí kí ábó anẹ́ d'ọwọ́ kpa kw'ẹ́fú ágí jà kí á mọ̀nẹ́ mọ̀ mọ̀ chẹ́ kọ̀ n'wú kí má gba ọwọ́ kpa l'úkọlọ á, boycotts Kpaí kí ábó anẹ́ gba ọwọ́ kpa kw'ẹ́fú mọ̀ mọ̀ n'éwú kpaí álí kí gọ̀mẹ́tí ẹ́wọ́ unyí óbá kálá chẹ, l'ẹnọ̀ kí dọ̀ kpatakpa kọ̀ n'wú kí ábó Naijiria nọ́lá ma kwọ̀wọ́ gọ̀mẹ́tí ẹ́wọ́ unyí óbá kálá kí á gba ẹwú mọ́nẹ́ l'ọwọ́ n'úfẹ́ á.Éwn malábó:SfnThree Ẹjọ́ má nẹ́ bádú kí má jẹ́ k'ágí jà d'ọwọ́ lé, ábó ọlọ́pá gba ẹjọ́ d'ọwọ́ Agwuna nọ̀wọ́ olá kí gwa lé. Enwu kí d'olojú lé chẹ́, tàkú má lẹ́ chẹ́ kọ̀ n'wú kí tàkádá ku má kọ̀ k'ẹ́ra d'olá, kpaí ẹkpẹ́ kí má mú ábó ẹgbẹ́ ma kpaí álí kí má d'idàmú d'ọwọ́ ma, á jẹ́ kí ábó Naijiria dá k'ẹ́ra d'olá kpatakpa. Kpaí má jẹ́ lẹ́ chẹ́ kọ̀ n'wú kí ábó anẹ́ gba ọwọ́ d'ọwọ́ kpa jà nẹ́wú unyí ọ́tá kányá á. Má mọ̀ mọ̀ mọ̀ gẹ́ kí. Azikiwe má á mú má. Abajẹ́ẹ́, má mú Azikiwe nọ́, kpaí álí kí má d'idàmú d'ọwọ́ gọ̀mẹ́tí tàbú ẹ́ra kí má kọ̀ d'olá lé tanyí l'éfú ábó ájọ̀ kpaí ábó éwó málẹ́ l'éfú Nnọ́. Ábú kí má jẹ́ lẹ́ ẹ́jọ́ unyí dẹ́ẹ́, Agwuna gwa káká k'ọ́kàlàmọ̀ d'ọwọ́ uka jẹ́ẹ́ ẹ́jọ́ lé nọ́, tàkú í káká kí í mú d'olojú lé kí chẹ́ n'wú kí í jẹ́ ọ́tá unyí kpaí unyí dẹ́ẹ́ kọ̀ n'wú í jẹ́ uka jẹ́ẹ́ ẹ́jọ́ gẹ́. Má mú ẹ́jọ́ jẹ́ l'ọwọ́ unyí, má tá d'éfú unyí ẹkpẹ́ ádọ̀dọ̀ mọ́dọ́mọ́ nọ́ọ́.

Agwuna mu dî Eze yé Enugu-Ukwu, Anambra State efu ọdọ 1958 kpaî and ubîlé î yá mu dî Igwe yé of Umunri efu ọdọ 1960.Í kọ́ unyí ku má dọ̀ Obu Ofo Nri Museum kọ̀ n'wú kí í chẹ́ unyí ẹkpẹ́ kí má á dọ̀ ẹwú kí í jẹ́ álí kí ábó Enugu-Ukwu kpaí ábó éwó málẹ́ l'éfú Naijiria á jálẹ́ má lé d'ẹ́fú unyí kpa. "Má kọ́ unyí ẹkpẹ́ kí má á kpa ẹwú dọ̀ lé gba ọwọ́. Civil War kpaí álí kí ágí jà d'ẹ́fú anẹ́ lé chẹ́, ẹwú bádú kw'ẹ́fú unyí lé lẹ́wọ́/kpagbá á."

Sources

• Falola, Toyin (ochu ekela 2009). Colonialism and Violence in Nigeria. Indiana University Press. ISBN 9780253353566.